فرض کنین مشغول بررسی اجناس شرکت تون هستین. می خواید تصصمیم بگیرین که باید روی کدوم یک سرمایه گذاری بیشتری بکنین.

یکی از اجناس بازدهی مالی خوبی داره، اما خواسته واسه اون کم شده و به نظر می رسه این روند ادامه داره. محصول دیگری هم کارکرد خوبی داره، اما در بازار جدید جایگاهی نداره و واسه حمایت از اون به پول زیادی نیازه. شما باید به سرمایه گذاری روی این محصول ادامه بدین؟ یک محصول دیگر هم هست که به سختی به سوددهی می رسه، اما بازار اون در حال رشده. باید تولید اونو متوقف کنین یا به تولید ادامه بدین؟

ماتریس بوستون چیه و چه جوری از اون استفاده کنیم؟  آموزشی

واسه اینجور تصمیم گیریایی، لازمه به چیزی بالاتر از درآمد فعلی این اجناس توجه کنین و نیاز به آزمایش کارکرد آینده این اجناس دارین.

ماتریس بوستون که ماتریس گروه مشاوره ی بوستون هم نامیده می شه یک روش ساده ی تصویری واسه آزمودن کارکرد مالی اجناس و کار و کاسبی شماس. در این مقاله به ماتریس بوستون (که با نامای ماتریس BCG، ماتریس رشد-سهم و ماتریس بررسی پورتفولیو هم شناخته می شه) و چگونگی استفاده از اون نگاهی میندازیم. بعضی از محدود کردنای اونو مطرح می کنیم.

ماتریس بوستون چیه؟

مشاوران مدیریت در گروه مشاوره ی بوستون این ماتریس رو اول ده هفتاد میلادی ساختن. اونا ماتریس بوستون رو به خاطر کمک به تصمیم گیریِ مدیران شرکتای بزرگ در مورد اینکه در کدوم بخش از کسب و کارشون باید سرمایه گذاری کنن، طراحی کردن.

البته الان مدیران همه سازمانا واسه تصمیم گیری در مورد اینکه باید در کدوم اجناس یا خط تولید سرمایه گذاری و کدوم یک رو متوقف کنن، از این ماتریس استفاده می کنن.

ماتریس بوستون که در شکل زیر نشون داده شده، اجناس رو با توجه به عواملی مثل سهم بازار و رشد بازار، در چار دسته مختلف قرار می ده.

ماتریس بوستون چیه و چه جوری از اون استفاده کنیم؟  آموزشی

دسته بندیای ماتریس بوستون

دسته بندیا عبارتند از:

  • سگا (سهم بازار کم و رشد بازار کم): سگا، اجناس یا بخشایی در کسب وکار هستن که سهم کمی از بازاری که رشد کمی داره در اختیار دارن. اونا معمولا سود زیادی به همراه ندارن اما لازم نیس سرمایه گذاری زیادی هم در اونا صورت بگیره. در بیشتر مواقع واسه فروشِ اجناسِ این بخش باید روی اون تخفیف بدین.

  • گاو شیرده (سهم بازار زیاد در بازاری که رشد کمی داره): این کسب وکارها یا اجناس خوب جا افتادن. شاید اونا در بین مشتریان محبوبیت خوبی دارن و این موضوع کارِ شما رو واسه استفاده از فرصتای جدید آسون می کنه. با وجود این نباید سعی خیلی زیادی در این بخش بکنین، چون که رشد بازار کمه و ممکنه فرصتا محدود باشن.

  • ستارها (سهم بالا در بازاری که رشد زیادی داره): کسب وکار و اجناس در این بخشِ ماتریس به سرعت در حال رشده. فرصتای خوبی در این بخش باید وجود داشته باشه و واسه تحقق اونا باید سخت کار کنین.

  • علامت سؤالا یا بچه های مشکل دار (سهم کم در بازاری که رشد بالایی داره): اینا فرصتایی هستن که هیچکی نمی دونه چیجوری باید با اونا رفتار کنه. اونا الان درآمد زیادی تولید نمی کنن، چون که شما سهم بالایی در بازار ندارین. اما این اجناس در بازاری هستن که رشد بالایی داره، پس اگه بتونین سهم خود رو در بازار زیاد کنین، اونا می تونن به ستارها یا گاوای شیرده تبدیل شن. با وجود این اگه موفق نشید سهم تون رو در بازار زیاد کنین، علامت سؤالا ممکنه هزینه های زیاد و بازدهی بسیار کمی داشته باشن.

سهم بازار و رشد بازار

واسه اینکه از ماتریس بوستون به مؤثرترین شکل ممکن استفاده کنین، باید بدونین سهم بازار و رشد بازار چه ارتباطی با همدیگه دارن.

سهم بازار درصدی از کل بازاره که محصول یا کسب وکار شما در اختیار داره و طبق مؤلفه های درآمد یا حجم واحد اندازه گیری می شه. هرچه سهم بازار شما بیشتر شه، بخش بیشتری از بازار در کنترل شما هستش. ماتریس بوستون فرض می کنه که اگه شما سهم بازار بالایی دارین، پول خوبی به دست میارید؛ چون که از نگاه نظری شما یاد خواهید گرفت که چیجوری سودآوری اجناس تون رو به بیشترین حد برسونین.

ماتریس بوستون شما رو به این طرف هدایت می کنه که بپرسید به خاطر اینکه یک بخش خاص در کار و کاسبی یا خط تولید پول سازه، باید منابع بیشتری بهش اختصاص بدین؟ جواب این سؤال به رشد بازار بستگی داره.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   لاغری با ورزش و حقایقی که درباره اون باید بدونین "

رشد بازار جذابیت یک بازار رو اندازه گیری می کنه. بازارایی که رشد بالایی دارن، یعنی جایی که کل بازار در حال پیشرفت، خیلی جذاب هستن. کسب و کارا فرصتای زیادی دارن که سود خود رو در این بازارها افزایش بدن، حتی اگه سهم بازارشان ثابت بمونه.

در نقطه مقابل، بازارهایی که رشد کمی دارن؛ کمتر جذاب هستن. رقابت در این بازارها بی فایده س و واسه اینکه سهم بازار خود رو حفظ کنین همیشه باید از تخفیف و بقیه تشویق کنندهای فروش استفاده کنین.

چیجوری از این وسیله استفاده کنیم

قدم ۱

اجناس یا کار و کاسبی خود رو با توجه به سهم بازار و رشد بازار تقسیم بندی کنین.

پیشنهاد:

هیچی اسرارآمیزی درباره جایگاه خطا در بخشای ماتریس بوستون وجود نداره. ممکنه فرق واقعی بسیار کمی بین یک علامت سؤال با سهم بازار ۴۹ درصد و یک ستاره با سهم بازار ۵۱ درصد وجود داشته باشه. حتما درست نیس که خطا دقیقا در ۵۰ درصد قرار بگیرن. بهتره از عقل و منطق خودتون استفاده کنین.

قدم ۲

مشخص کنین که با هر محصول یا کار و کاسبی چیکار باید کرد. معمولا چار راه حل مختلف هست که می تونین اونا رو اعمال کنین:

  1. سهم بازار خود رو بسازین/ سرمایه گذاری بیشتری بکنین. این کار رو واسه ستارهایی که لازمه جایگاه شون رو حفظ کنن و علامت سؤالایی که می خواید ستاره بشن، بکنین.
  2. جایگاه خود رو نگه دارین. وضعیت موجود رو حفظ کنین و هیچ کاری نکنین.
  3. استفاده کنین. سرمایه گذاری رو کم کنین، از درآمد لذت ببرین و سود خود رو به بیشترین حد برسونین. معمولا این کار رو با یک ستاره یا گاو شیرده انجام میدن.
  4. از بین بردن/ فروختن یا کنار کشیدن. شما باید سگا رو بفروشین و سرمایه ای که به دست میارید رو در ستارها یا علامت سؤالا سرمایه گذاری کنین. فایده دیگر این کار اینه که از مشکلای مدیریتی که این بخشا تولید می کنه، خلاص میشید.

پیشنهاد:

اگه لازمه درباره ادامه سرمایه گذاری در بعضی اجناس تصمیم بگیرین؛ از وسیله مدل سازی مالی مثل پیش بینی نقدینگی و محاسبه ارزش فعلی جریان نقدی و میزان بازده سرمایه گذاری استفاده کنین تا به یک تصمیم عینی و طبق اصول کسب وکار دست پیدا کنین. می تونین از ماتریس جی ای-مک کنزی واسه تعیین اولویت سرمایه گذاریا استفاده کنین. این وسیله معمولا نمونه پیشرفته تر ماتریس بوستون در نظر گرفته می شه.

استفادهای بیشتر از ماتریس بوستون

جدا از اینکه این ماتریس بوستون در مواردی که قصد دارین درباره اجرا منابع کم پیدا مثل افراد ماهر، زمان و لوازم، تصمیم گیری کنین به کار میاد.

مثلا می تونین افراد ماهر رو از گاو شیرده به ستاره منتقل کنین یا زمان صرف شده در بخش تحقیق و پیشرفت سگ رو به علامت سؤال اختصاص بدین.

محدود کردنای ماتریس بوستون

اول اینکه ماتریس بوستون فقط به اثر سهم بازار و رشد بازار در سودآوری توجه می کنه. عوامل دیگری هم ممکنه در سودآوری نقش داشته باشن، اما ماتریس بوستون به اونا اشاره نمی کنه.

جدا از اینکه این، ماتریس بوستون فرض رو بر این گذاشته که سهم بازار بالا باعث سود بالا می شه. اما همیشه اینطور نیس: حفظ کردن سهم خیلی از بازار نیازمند سرمایه گذاری زیاد و مداومه و این ممکنه واسه سازمان شما ممکن نباشه.

بعضی ممکنه تصور کنن سگا منابع رو هدر میدن. اما این اجناس می تونن به فروش اجناس دیگر کمک کنن و به عنوان پیشنهادهای مکمل به مشتریان، واسه سازمان اهمیت داشته باشن.

محدود کردن دیگر این ماتریس اینه که فکر می کنه پتانسیل بازار یابی گاوای شیرده محدوده و سازمانا باید پول رو از اونا بگیرن و در ستارها یا برندای جدید سرمایه گذاری کنن. با وجود این شاید بهتر باشه سازمانا این سرمایه رو واسه حفظ جایگاه گاوهای شیرده یا حتی واسه زنده کردن اونا در بازار جدید استفاده کنن.

نکته:

برندهای جدید شانس کمی واسه رسیدن به سهم بازار گاوهای شیرده دارن، پس قبل اینکه سود شرکت رو در اونا خرج کنین با استفاده از وسایل مختلف موقعیت رو با دقت جدا سازی و بررسی کنین و در این مورد از قضاوت خودتون هم استفاده کنین.

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید