وقتی مدیریتِ افراد جدیدی رو شروع می کنین، از کجا بدونین که از کدوم سبک رهبری باید استفاده کنین؟ در این مواقع چندین مورد هست که مشخص می کنه از کدوم سبک رهبری باید استفاده کنین. مثلا، کار مورد نظر ظرفیت استفاده از خلاقیت رو داره یا فقطً به یک روش مشخص انجام می شه؟ باید از نزدیک و با حساسیت بالا به مدیریت و نظرات افراد بدین یا باید اونا رو تشویق کنین تا به طور جداگونه کار کنن و فقط نتیجه پایانی کار خود رو تحویل دهند؟ افراد مختلف و شکلای مختلف مختلف پروژه ها و کارا، سبکای مختلف رهبری رو میخوان. اما از کجا بدونیم که کدوم راه و روش، بهترین راه و روش واسه هر پروژه، شخص، یا موقعیته؟

ماتریس سبکای رهبری؛ کدوم سبک مناسب شماس؟  آموزشی

در این مقاله نگاهی خواهیم انداخت به ماتریس سبکای رهبری؛ مدلی که به شما کمک می کنه تا درباره موارد اشاره شده در بالا تصمیم گیری کنین.

آشنایی با مدل

اریک فلمهولتز (Eric Flamholtz) و یان رندل (Yvonne Randle) ماتریس سبکای رهبری رو در سال ۲۰۰۷ ارائه و در کتاب خود با عنوان “Growing Pains” منتشر کردن. این ماتریس، که در شکل زیر نشون داده شده، به شما کمک می کنه تا مناسب ترین سبک رهبری رو طبق نوع وظایفی که در دست اقدام دارین و افرادی که رهبری می کنین، انتخاب کنین.

ماتریس سبکای رهبری؛ کدوم سبک مناسب شماس؟  آموزشی

ماتریس سبکای رهبری به چار قسمت تقسیم شده. هر قسمت دو سبک رهبری رو تعیین کرده که مناسب ترین سبکا واسه یک موقعیت و شخص (یا گروه) مشخص هستن.

محور عمودی مشخص کننده ی میزان «برنامه پذیری» وظیفه ایه که در حال انجام اون هستین. یک وظیفه ی برنامه پذیر، وظیفه ایه که مراحل و دستورالعملای مشخصی واسه به انجام رساندن اون هست. وظایف برنامه ناپذیر، خلاق ترن و بستگی به افراد داره که تصمیم بگیرن چیجوری اونا رو بکنن.

محور افقی نشون دهنده ی توانایی و تمایل افراد واسه آزادی عمله. عوامل مختلفی این مورد رو تحت اثر قرار میدن. مواردی مثل تحصیلات، مهارت، انگیزه و تمایل افراد به بازخورد، رفت و امد یا استقلال.

مثلا، شخصی با سطح تحصیلات بالا، مهارت، انگیزه و استقلال بالا به احتمال زیاد خواهان آزادی عمله. کسی که انگیزه و مهارتای پایینی داره به بازخورد و رفت و امد بیشتری نیاز داره تا بتونه وظایف خود رو با موفقیت به انجام برسونه.

استفاده از مدل

واسه استفاده از این مدل اول به محور عمودی توجه کنین. اگه وظیفه و کار مورد نظر باید با یک روش خاص انجام شه یا مراحل خاص و مشخصی داره، به طرف پایین محور حرکت می کنیم. اگه وظیفه خلاقیت بیشتری لازم داشت و یا با توجه به توانایی فردی که اونو انجام می ده روش انجام اون تغییر می پیدا، به طرف بالای محور حرکت می کنیم. بعد به محور افقی توجه کنین. اگه افرادی که رهبری اونا رو به عهده دارین ترجیج میدن به تنهایی کار کنن، به طرف راست محور حرکت می کنیم و اگه افراد نیاز بیشتری به دستورالعملا و رفت و امد با شما داشته باشن به طرف چپ محور مایل میشیم.

خونه ای از ماتریس که در اون قرار گرفتید، دو سبک رهبری رو مشخص می کنه که به احتمال زیاد با توجه به موقعیتی که در اون قرار دارین سبک مناسب رهبری شماس.

اجرا مدل

حال نگاهی به هر یک از قسمتای ماتریس میندازیم و با جزئیات بیشتری سبکای رهبری مربوطه رو بررسی می کنیم.

قسمت ۱ (پائین-چپ): برنامه پذیری زیاد – آزادیِ عمل کم

بعضی وقتا مسئولیت به انجام رساندن وظیفه ای رو به عهده دارین که باید به شکل ی خاص و مشخصی انجام شه یا لازمه که به وسیله تیمی انجام شه که نیاز زیادی به انگیزه، راهنمایی، بازخورد و رفت و امد دارن. در اینجور مواردی کارآمدترین راه و روش، راه و روش دستوریِ (آمرانه) رهبریه. اینجا دو سبک رهبری هست که می تونین از اونا استفاده کنین:

اقتدارگرا : سبک اقتدارگرا بعضی وقتا به دلیل اینکه قدیمی و منسوخ به نظر می رسه، مورد انتقاد قرار میگیره. این سبک رهبری دستوریه؛ شما واسه هر مسئله بدون ارائه توضیحات دستورالعمل صادر می کنین و از اعضای تیم خود توقع دارین تا بدون سوال و جواب از اونا پیروی کنن.

هر چند ممکنه این سبک سرکو ب گرانه به نظر برسه، اما در بعضی از موقعیتا ممکنه موثر واقع شه، به ویژه در زمانی که تیم وابسته به رهبری و بازخوردهای شماس و زمانی که کارا باید با روش خاص و مشخصی انجام شن. این سبک در مواقع بحرانی و اورژانسی (لازم) هم می تونه مؤثر باشه، یا هنگامی که با خطر و خطرات بسیار جدی روبرو هستین. بسیار مهمه که موقع استفاده از این سبک یک تعادل سالم و درست بسازین. در این سبک لازمه که با قدرت و تحکم بقیه رو رهبری کنین، اما این نکته هم بسیار مهمه که در رهبری خود مهربانی هم پیشه کنین. فراموش نکنین که اعضای گروه تون به بازخوردهایی که به اونا میدید وابسته ان. کارای خوب اونا رو مورد ستایش بذارین و از اونا انتقاد سازنده کنین تا بتونن در کار خود پیشرفت کنن.

اقتدارگرای خیرخواه: این سبک مثل با سبک اقتدارگراست. فرقش اینه که این سبک یک مقدار مشارکتی تره. مثلا، به جای اینکه فقط دستورالعمل صادر کنین، دلایلی رو که پشت این دستورالعمل هاست هم واسه افراد توضیح میدید. واسه استفاده ی موفق از این سبک باید دلایل اینکه به چه دلیل افراد باید از دستورات شما پیروی کنن رو واسه اونا روشن کنین. مثلا قوانین رو تشریح کنین تا اعضای تیم تون دلایل پشت اونا رو بفهمن. وقتی که اونا قوانین و روش ها رو به درستی بفهمن، احتمال اینکه از اونا به درستی پیروی کنن بیشتر می شه. در بین کارِ اعضای تیم، مدیریت با نظارت و سرکشی رو تمرین کنین، تا وقتی کسی سؤالی داشت واسه جواب بهش حاضر باشین و بازخوردهای لازم رو بهش منتقل کنین. این در دسترس بودن و پشتیبانی شما کمک می کنه پروژه ها رو فعال نگه دارین و به اعضای تیم خود نشون بدین که هر وقت به شما نیاز داشته باشن، شما در کنار اونا حاضر هستین.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   قاتلان خاموش؛ ۹ مریضی خطرناک که باید حتما درمورد اونا بدونین 

قسمت ۲ (پائین-راست): برنامه پذیری زیاد – آزادی عمل زیاد

وقتی که وظایفِ محول شده باید با یک روش خاص و مشخص انجام شن و شخصی که می خواید این کار رو بهش اختصاص بدین خواهان آزادی عمل در کار خوده، می تونین از سبکای رهبری مشورتی یا مشارکتی استفاده کنین.

مشورتی : می تونین از سبک رهبریِ مشورتی در زمانی استفاده کنین که از اعضای تیم خود می خواید نظرات و اطلاعات خود رو در اختیارتون بذارن، اما بازم شما حرف آخر رو بزنین. با گروه مشورت می کنین در حالی که بازم مسئولیت اقدامات و انتخاب بهترین تصمیمات به عهده ی شماس. واسه استفاده ی موفق از سبک رهبری مشورتی باید در تیم خود ایجاد اعتماد کنین. وقتی این اعتماد به وجود اومد، اعضای تیم با خیال راحت نظرات خود رو به شما ارائه میدن و در روبرو شدن با مسائل واکنش رو راست ای از خود نشون میدن.

پذیرای نظرات و پیشنهادهای اعضای تیم خود باشین. اگه در مقابل نظرات اونا واکنش بدی نشون بدین و پیشنهادات اونا رو رد کنین، اونا به سرعت از ارائه پیشنهادات و نظرات خود منصرف می شن، به ویژهً اگه فکر ببرن که شما تصمیم تون رو از قبل گرفتین. با ذهنِ باز با اونا برخورد کنین و این آمادگی رو داشته باشین که اگه یک نفر ایده ی بهتری نشون داد، نظر خود رو تغییر بدین.

مشارکتی: سبک رهبریِ مشارکتی مثل سبک رهبریِ مشورتیه و در این سبک هم این شما هستین که حرف آخر رو میزنین. اما رهبری مشارکتی یه قدم بالاتر رفته. در این سبک شما واسه اعمال یک توجه به گروه خود وابسته هستین و اینطور نیس که فقطً به نظرات و پیشنهادات اونا گوش بدین. سبک مشارکتی بیشتر در مورد روشای گروهی حل مسئله وه. واسه استفاده ی موفق از این سبک، از وسایل حل مسئله و تصمیم گیری گروهی استفاده کنین تا مطمئن شید که صدای همه افراد گروه به یک اندازه شنیده می شه.

به یاد داشته باشین که به افراد گروه خود و اطلاعات اونا وابسته هستین، باید مباحثات رو هدایت کرده واهداف رو به اونا گوشزد کنین و این شمایید که باید تصمیم پایانی رو بگیرین. مطمئن شید که همه افراد نقش شما رو در این فرایند درک کردن.

قسمت ۳ (بالا-چپ): برنامه پذیری کم – آزادی عمل کم

اینجا یک پروژه خلاقانه و شخص یا تیمی رو رهبری می کنین که خواهان آزادی عمل نیستن و به جای اون نیازمند دریافت اطلاعات، دستورات و هدایت و رفت و امد ان. دو سبک رهبری مناسب واسه اینجور موقعیتی همون سبکای مشورتی و مشارکتی هستن که در قسمت دوم به تشریح اونا پرداختیم.

قسمت ۴ (بالا-راست): برنامه پذیری کم – آزادی عمل زیاد

هنگامی در این قسمت قرار می گیرین که باید پروژه ای با خلاقیتِ (یا بی قانون) زیاد رو به شخص یا گروهی تخصیص بدین که خواهان آزادی عمل و استقلال در کار خود هستن. بدین منظور لازمه که از یک سبک رهبری غیر دستوری استفاده کنین. دو سبک واسه استفاده در این شرایط هست:

توافقی: یکی از انتخاباتون استفاده از سبک رهبری توافقیه. استفاده از این سبک حتماً به این معنیه که در فرایند تصمیم گیری قدرت زیادی به اعضای تیم خود میدید و به جای اینکه نقش رئیس رو داشته باشین به یه جور به عنوان عضوی از تیم شناخته میشید.

هنگامی که از این سبک استفاده می کنین، مطمئن شید که اعضای تیم تون مسئولیتای خود رو خوب درک کردن.

تفویضی: سبک تفویضی یه جور رهبری انفعالیه که باید در استفاده از اون با احتیاط عمل کنین. در این سبک به اعضای تیم این آزادی رو میدید که چه موقع و چیجوری کارای خود رو بکنن، اما آمادگی ارائه منابع و کمکای مورد نیاز اونا رو دارین. از این سبک فقط باید در موقعیتای مناسب استفاده کنین و از استفاده ی بیشتر از اندازه از این سبک پرهیز کنین. هنگامی که با کسائی کار می کنین که مهارت ها، انگیزه و هوش بالایی دارن استفاده از این سبک رهبری می تونه اثر داشته باشه.

واسه استفاده ی موفق از سبک تفویضی، مطمئن شید که وظایف درست رو به افراد درست و مناسب اون وظایف تفویض کنین. نبود هماهنگی بین وظیفه و فرد موجب می شه تا فرد نیاز اضافه ای به کمک شما پیدا کنه و نتونه رشد و پیشرفت مناسبی داشته باشه.

نکته:

این مدل، چارچوبِ مناسب و مفیدی واسه تصمیم گیری در مورد انتخاب سبک مدیریت مناسب با توجه به موقعیتی که درآن قرار داریده، اما وسایل متفاوت دیگری وجود دارن که می تونن دیدگاه های مهم دیگری رو هم در اختیار شما بذارن. مثلا، تئوری راه-هدف سبکای رهبری مناسب واسه افراد مختلف در موقعیتای مختلف رو مورد بررسی قرار می ده. قبل اینکه سبک رهبری خود رو انتخاب کنین همه سبکا رو مورد بررسی بذارین.

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید